Vana Anma Ölçüsü:

Bir boru sistemini oluşturan parçaların tanımlanmasında kullanılan, alfanumerik bir referans değeridir. (EN ISO 6708, Haziran 1995) Başında DN harfleri bulunur. Arkada ise; mm cinsinden düşünülen, armatür deliğinin fiziksel büyüklüğü veya bağlantı dış çapı ile ilişkili boyutsuz bir tam sayı gelir. Burada ilişki endirekt olarak düşünülmektedir, yani; Anma Ölçüsü, ölçülebilir bir değer değildir ve aksi belirtilmedikçe, hesaplamalarda kullanılamaz.

Standart, Anma Ölçülerini aşağıdaki sıra ile vermektedir.

DN10, DN15, DN20, DN25, DN32, DN40, DN50, DN65, DN80, DN100,

DN125, DN150, DN200, DN250, DN300, DN350, DN400, DN450, DN500,

DN600, DN700, DN800, DN900, DN1000, DN1100, DN1200, DN1400,

DN1500, DN1600, DN1800, DN2000, DN2200, DN2400, DN2600,

DN2800, DN3000, DN3200, DN3400, DN3600, DN3800, DN4000

Amerikan sisteminde; Anma Ölçüleri “Inch” olarak verilmektedir ve yine fiziksel ölçüler ile endirekt ilişki söz konusudur.

(ANSI Anma Ölçüleri)

1/4 “, 3/8”, 1/2 “, 3/4”, 1”, 1 1/4 “, 1 1/2 “, 2”, 2 1/2 “, 3”, 4”, 5”, 6”, 8”, 10”, 12”, 14”, 16”, 18”, 20”, 24”, 30”, 36”, 42”, 48”

 

Vana Anma Basıncı:

 Bir boru sistemini oluşturan parçaların mekanik ve ölçüsel özelliklerine bağlı olarak, tanımlanan, alfanumerik bir referans değeridir. Başında PN harfleri bulunan, birimsiz bir sayı ile belirtilir. (EN 1333, Ağustos 1996) Genelde, PN arkasından gelen sayı “bar” cinsinden izin verilen işletme basıncı olarak bilinmekte ise de, bir boru sistem parçası için izin verilen işletme basıncı; armatürün PN Kademesi, Malzemesi, Yapısı, izin verilen akışkan sıcaklığı gibi değerlere bağlıdır ve Basınç- Sıcaklık ilişkileri ilgili standartlarda verilmiştir. Yükselen sıcaklıklarda, malzeme mukavemeti düştüğü için, parçalarda izin verilen işletme basıncı ters orantılı olarak düşmektedir.

Standart, Anma Basınç Kademelerini aşağıdaki sıra ile vermektedir.

PN2,5; PN6; PN10; PN16; PN25; PN 40; PN63, PN100

Amerikan sisteminde; Anma Basınçlarında “ANSI Class” harflerinden sonra, genelde “psi- pounds of force per square inch of surface area” olarak verilen sayılardan oluşmaktadır. ANSI Basınç Kademeleri, kullandığımız SI- Sistemi değerlerine tam olarak uyuşmaz. Bu değerler;

ANSI Class 125, Class 150, Class 250, Class 300, Class 600, Class 900, Class 1500, Class 2500 şeklinde verilmektedir.

 

Vana Anma Ölçüsünün Hesabı:

İhtiyaç duyulan Vananın Anma Ölçüsü DN; Q (m3/saat), v (m/san) olmak üzere,

vanafig1    olduğundan, buradan çıkan;   vanafig2formülü ile bulunabilir.

Tavsiye edilen akışkan vana giriş hızları:

Sıvılarda 2÷3 m/san

Gazlarda 20÷40 m/san

Su Buharında 15÷25 m/san (Doymuş buhar)

40÷50 m/san (Kızgın buhar)

Delik çapı olarak hesaplanan değer, standartlarla belirlenmiş bulunan ve liste olarak verilmiş, anma ölçülerinden birine yuvarlatılır.

Geriye dönerek;  vanafig3şeklinde bu anma ölçüsünde, hız değeri kontrol edilir. Bu anma boyutu için hesaplanan hız, tavsiye edilen sınır değerleri içinde ise, uygun anma ölçüsü bulunmuş demektir.

 

Aşağıdaki örnekler için vanalarımızı hesaplayalım:

Örnek 2:

Akışkan : Sıcak Su

Amaç : Debi Kontrolü

T1 = 150 ºC

P1 = 20 bar

Δp = 0,1 bar

G = 1.500 kg/saat

vanafig4

Standartların ve vana imalatçılarının belirlediği Basınç-Sıcaklık diyagramından 20 bar, 150 ºC için hangi PN- Anma

Basıncı’nda bir vana seçmemiz gerektiği tespit edilir (Örneğimizde: PN 25).

Vananın, debi kontrolü için kullanılacağı dikkate alınarak, DN 15, PN 25, Çelik Döküm Glob Vana seçilir.

 

Örnek 3:

Akışkan : Doymuş su buharı

Amaç : Kesme

T1 = 200 ºC

P1 = 16 bar

Δp = 0,25 bar

G = 20.000 kg/saat

V” = 0,126 m³/kg (15.75 bar, 200 0C- Enterpolayon ile)

vanafig5

Seçilecek vana için, KVS = 1,3 x 450 = 585 m3/saat’ten az olmamalıdır.

Yine ilgili Basınç- Sıcaklık diyagramından PN- Anma basıncı tespit edilir. (Bu örnekte de PN 25).

Vananın, buharda kullanılacağı dikkate alınarak, DN 200, PN 25, Çelik Döküm, Metal körük salmastralı Glob Vana seçilir.

Kaynak: Mak. Yük. Müh. Serdar GÜREL

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen isminizi giriniz